Ik zit me voor het vensterglas
onnoemelijk te vervelen.
Ik wou dat ik twee hondjes was
dan kon ik samen spelen.
(Godfried Bomans)


De laatste jaren zijn de verzorgingshuizen in rap tempo opgedoekt. Zorg binnen de muren van het verzorgingshuis is verplaatst naar zorg thuis. Er wordt een beroep gedaan op ‘eigen kracht’. Dat betekent dat van kinderen, buren, vrienden een belangrijkere zorgende rol wordt verwacht. In de praktijk ervaar ik dat het gat tussen zelfstandig wonen en een beschermde omgeving heel groot is geworden. Zo groot dat veel meer ouderen eenzaam zijn. En dat de zorg achter de voordeur, ondanks liefhebbende inzet van professionele zorg en mantelzorg, vaak te kort schiet. Maar er is een oplossing! Toch?

oude-dames-met-theekop-kleinMevrouw M is 92 jaar. Ze is zo kraakhelder dat ik absoluut niet zeker van winst zou zijn als we samen zouden Trivianten. ‘Nee dokter, u schreef isosorbidemononitraat voor, geen promocard hoor!’

Ze heeft kinderen die hun sores hebben en haar wekelijks bezoeken. Echtgenoot, vrienden en kennissen zijn er niet meer. Dat komt er blijkbaar van als je zo eigenwijs bent om 92 te worden. Ze loopt met rollator in huis op een compleet scheefstaande knie van de artrose en heeft ernstig hartfalen waardoor buitenlopen niet meer lukt. Ze voelt zich niet veilig in haar huisje. Als ik haar bezoek, raakt ze niet snel uitgepraat. Even tussen de middag lukt zo’n bezoek nooit. Want je moet wel van gehard staal zijn om snel weer weg te gaan. En ’t is ook nog heel gezellig.

Ze erkent dat ze zich vaak erg eenzaam voelt. Ze vindt de dagen hemeltergend saai en kijkt (vaak vergeefs) uit naar iedere afleiding. Ze zou graag naar een beschermde woonvorm willen zoals een aanleunwoning. Om daarvoor in aanmerking te komen moet ze afhankelijkheid tonen, zoals niet meer zelfstandig kunnen koken. Iemand adviseert haar een beroep te doen op een tafeltje dekje-achtige voorziening. Daarmee toont ze dan aan dat ze te afhankelijk van zorg is om nog thuis te wonen.

Ze weigert met klem. ‘Dokter, dat zeggen ze nou wel, maar ik ga toch geen toneelstuk opvoeren en voorgekookt voedsel eten om ergens te mogen wonen?? Graag of niet hoor!’. Hoe ze het voor elkaar krijgt om te koken is mij een raadsel, maar ze fikst het. En ze is te eigenwijs om zich te voegen naar de eisen van het systeem om haar zin te krijgen … Dappere, maar eenzame lieverd.

Mevrouw K is 73 jaar. Zij komt niet buiten de deur en beweegt zich binnenshuis voort met een rollator. Zij is een prettige, ouderwets gezellige Amsterdamse mopperaar; buren, vrienden en familie komen graag en geregeld over de vloer. Ze is kwetsbaar maar het lukt nog, en ze zegt strijdlustig dat zij haar huisje niet anders zal verlaten dan tussen 6 plankies. Op een kwaaie dag en niet onverwachts, valt ze en ze breekt haar enkel. Na een periode van revalidatie, terug naar huis, vervolgens heropname gaat ze opnieuw naar Flevoburen om te revalideren. Als ik haar daar bezoek zit ze aan de koffietafel en voert het hoogste woord. Ze maakt grappen met haar buurman over wie er het slechtst aan toe is.  En wie, om af te vallen, het meeste profiteert van het eten dat zij beiden minder lekker dan thuis vinden. Blij bedenk ik hoe goed zij zich lijkt te voelen. Ondanks de stoere woorden over die 6 plankies.

Een week later krijg ik een telefoontje van een bezorgde schoondochter die vertelt dat ze naar huis moet. Mevrouw K ziet dat zelf helemaal niet zitten en wordt voorgesteld aan het indicatie orgaan voor een opname in De Overloop. Ze is er al wezen kijken en ziet het helemaal zitten. Dan komt de uitspraak van de indicatiecommissie: Ondermeer omdat ze ‘in staat is te alarmeren’  kan ze terug naar huis. Buren en familie in alle staten. Zodra zij thuis is bezoek ik haar. Ze is wel blij thuis te zijn maar extreem onzeker in het lopen. Voor de zekerheid drinkt ze ’s avonds maar niet meer zodat ze niet  ’s nachts alleen het bed uit hoeft. Dat lukt niet meer. Met 3 x per dag thuiszorg en -godzijdank- betrokken familie en buren redt ze het op haar tandvlees, nu alweer 3 weken. Op hoop van zegen dat zij op tijd ‘in staat is te alarmeren’.

Mijn droom is dat deze twee dames en vele anderen in een prachtig rond hofje wonen: 8 tot 16 woninkjes (liefst helemaal niet groot!) met terrasjes uitkomend op een gezamenlijk veldje met bankjes. Overal in de stad verrijzen deze hofjes in buurt van kleine winkelcentra. Er is een kleine gezellige binnenruimte voor koffie en thee en, indien gewenst, samen eten. Ook is er thuiszorg en alarmering, net als nu thuis. Mevrouw M helpt meneer D met zijn papieren. K blijkt, net als M,  lekker te kunnen koken en samen wisselen ze hapjes en recepten uit. Meneer Z is heel handig en kan altijd even meekijken als de rem van een rollator aanloopt. Natuurlijk is meneer D ietwat jaloers op Z vanwege de populariteit van meneer Z – die is immers zo verrekte  handig en wordt op handen gedragen… Dat zou D ook wel willen. Meneer D  heeft dan ook laatst ‘per ongeluk’ 3 plantjes uit het tuintje van Z omgeschoffeld… Het lijkt wel net het echte leven! En ja, inderdaad, het is misschien wel een nieuwe variant van het voormalige verzorgingshuis.

Gemeente, projectontwikkelaars: gebruik de aow-tjes en pensioentjes voor huur en zorg. En hou wel wat zakgeld over. Kost niet veel (meer) en denk aan de vrijkomende woningen bij de huidige woningnood. En aan de krantenkoppen in de landelijke pers: ‘Almere komt met oplossing voor groot landelijk probleem.’ Toch?

Helene Pellicaanhelenepellicaan
huisarts in gezondheidscentrum Waterwijk

Aanvullende informatie Zorggroep Almere

Een mooi toekomstbeeld geschetst door Helene! Als Zorggroep Almere zitten we ook op dit punt niet stil. Samen met onder andere gemeente Almere en woningbouwvereniging de Alliantie gaan wij de uitdaging aan om voor ouderen betaalbare woningen te ontwikkelen, waar zij naar wens en op maat zorg kunnen ontvangen. Een voorbeeld hiervan is het plan voor een nieuwe woonvoorziening voor ouderen in de Leemwierde in Almere Haven. Meer daarover vindt u in onze huis-aan-huis-krant.

Over de auteur
12 Reacties
  1. Heidi

    Mooi geschreven, ik droom met je mee!

  2. Eline

    Goed geschreven, Helene, hier mag zeker meer aandacht voor zijn!

  3. Dat er maar snel veel mooie ronde hofjes worden gemaakt voor deze “eenzame” schatten van mensen.
    Een mooi idee!!

  4. Yvonne

    Koppen bij elkaar en deze droom voor een oplossing tot realiteit laten komen

  5. Marjan

    Wat een prachtig geschreven Blog!

  6. Jacqueline

    Precies de situatie die wij als verpleegkundige praktijk van De Notekraker ook zo graag voor een aantal cliënten zouden zien. Hoe gaan we dit aanpakken? In de Toonladder is het “mee- eten ” in de Serre voor bewoners van de aanleunwoningen recent afgeschaft.

  7. Rombout Meijer

    Mooi ! – Maar ….
    De Gemeente en al helemaal de projectontwikkelaars denken helemaal niet sociaal, en hebben het in de eerste plaats over geld (de projectontwikkeliaars denken zelfs nergens anders aan). Dat er geen of althans veel te weinig sociale woningbouw is, spreekt boekdelen. Dat is al jaren of zelfs decennia bekend, en er verandert niets aan. Er is een politieke ommezwaai nodig om een andere dan de huidige kant op te gaan. En het ziet er niet naar uit, dat die ommezwaai er komt – integendeel eerder, lijkt het wel. Het lijkt eerder, steeds erger te worden.
    “Droom verder” is geen vriendelijke of aardige reactie, – maar helaas (ben ik bang) wel to the point.
    Het spijt me, – het is volgens mij niet anders. Ik zou het best anders willen. Maar onrealistische hoop helpt je niet verder. Integendeel, zou ik bijna zeggen. Daardoor dreig je het contact met de werkelijkheid te verliezen.

  8. anoniem

    goede tekst

  9. Hetty

    Geweldig ik schrijf zelf regelmatig verhalen om het allemaal kwijt te kunnen, ook ik werk in de zorg en loop tegen dezelfde dingen aan.
    Zo herkenbaar.

  10. Carin

    Ik “droom” nog even verder ………. Kunnen we over heel de stad een inventarisatie maken van geschikte plekken voor seniorenhofjes? (met portierswoning?) Stap 1 is Seniorenbeleid op de politieke agenda én op de agenda van de woningbouwverenigingen. Dat is sowieso nieuw voor een jonge stad. Mijn idee: bouw in de nabijheid van de zorgcentra ook ontmoetingscentra met zorghotel. (leegstaande scholen / lokalen?) Uit onderzoek blijkt bovendien, dat 70 % van de senioren toch ook de kop in het zand steekt en niet nadenkt over hun toekomst in de zin van verbouwen, verhuizen, mogelijke aanpassingen.

  11. Betsy Ooms

    Goed verhaal!
    De gedroomde werkelijkheid ligt m.i. meer op een gewenst beschavingsniveau dan de wijze waarop we vele ouderen nu in hun sop laten gaar koken.
    Mijn 91-jarige moeder die het thuis veelal nog net redt zou dolblij zijn met gedroomde situatie.

  12. helene pellicaan

    Dank voor alle reacties!

    Veel mensen blijken ouderen te kennen die zich in zo’n hofje fijn zouden kunnen voelen.
    Laten we via dit soort wegen toch voor hen proberen te spreken.
    Want er gebeurt wel iets : Zo hebben zelfs Steven en Lidy positief op dit blog gereageerd. En die hebben weer contacten, misschien mogelijkheden….. Er gebeurt echt iets – het is een herkenbaar en pijnlijk ‘zorg-woon’ probleem , zie boven de reactie van de zorggroep.
    En onze onvolprezen assistente Astrid stuurde me onderstaande link door : we kunnen altijd nog naar zwolle!
    http://www.trouw.nl/tr/nl/39683/nbsp/article/detail/4444018/2017/01/05/Ouderen-kruipen-bij-elkaar-om-zorg-te-delen.dhtml

    helene pellicaan

Reageren is niet mogelijk.