• Wat is een miskraam?
  • Wat is de oorzaak?
  • Hoe groot is de kans op een miskraam?
  • Wat zijn de verschijnselen van een miskraam?
  • Wat als een miskraam is vastgesteld en je heeft nog geen verschijnselen?
  • Factoren die de kans op een miskraam verhogen.
  • Herhaalde miskraam.
  • Herstel na een miskraam?.
  • Andere oorzaken van bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap.
  • Wanneer moet je medische hulp inroepen?
  • Een nieuwe zwangerschap?

 

Wat is een miskraam?

Een miskraam is het verlies van een vroege zwangerschap in de eerste 12 weken. Bij een miskraam stopt de groei en de hartslag van het embryo.
Vaginaal bloedverlies is dikwijls een van de eerste verschijnselen of er wordt met de echo geen hartslag gezien.
Bij bloedverlies treedt er in de helft van de gevallen werkelijk een miskraam op; in de overige gevallen heeft het bloedverlies een andere oorzaak.

Wat is de oorzaak?

De oorzaak is vaak een aanlegstoornis die bij de bevruchting is ontstaan.

Hoe groot is de kans op een miskraam?

Van alle zwangerschappen eindigt ongeveer 10 tot 15% in een miskraam.
Hoe ouder je bent, hoe groter de kans op een miskraam:
               – voor vrouwen beneden de 35 jaar is de kans 1 op 10
               – voor vrouwen tussen de 35 en 40 jaar is de kans 1 op de 5-6
               – voor vrouwen tussen de 40 en 45 jaar is de kans 1 op 3
25.000 vrouwen krijgen jaarlijks een miskraam

Wat zijn de verschijnselen van een miskraam?

Als er met de echo een miskraam wordt vastgesteld hoef je helemaal nog geen verschijnselen te hebben. Het kan soms dagen maar ook weken duren nadat het kindje/ vruchtje is gestopt met groeien voordat je verschijnselen krijgt van een miskraam.
Bij de meeste miskramen hebben vrouwen buikpijn en bloedverlies. De buikpijn kan verschillen van weinig tot het gevoel van een ‘mini-bevalling’. Bloedverlies neemt toe naarmate het kindje/ vruchtje geboren gaat worden en neemt daarna weer af. Een aantal uren als een ruime menstruatie (groot maandverband per uur), met daarbij stolsels is normaal.
Of het kindje/ vruchtje dat geboren wordt herkenbaar is, is onder andere afhankelijk van hoe ver de zwangerschap was toen de ontwikkeling stopte. Vanaf 8-9 weken kan het al herkenbaar zijn als een mini-mensje, zo groot als een vingertopje.
Na de miskraam stopt het bloedverlies binnen 2 weken. De krampen nemen verder af.

Wat als een miskraam is vastgesteld en je heeft nog geen verschijnselen?

Je kan zelf niets doen om te voorkomen dat de miskraam optreedt. Er zijn drie manieren waarop een miskraam kan plaatsvinden:

  1. Afwachten tot de miskraam spontaan optreedt.
  2. Toedienen van medicatie, misoprostol, waarna een miskraam optreedt.
  3. Curettage: een ingreep waarbij de gynaecoloog het zwangerschapsweefsel via de vagina en de baarmoederhals verwijdert.

Deze benaderingen hebben voor- en nadelen. We beschrijven ze hieronder en je kunt ze ook met je verloskundige bespreken. Je bepaalt zelf welke manier het best bij je past. Een tussenoplossing is altijd mogelijk, zoals een tijdje afwachten en als het te lang duurt, alsnog misoprostol of een curettage.

 

1. Afwachten

Meestal komt een miskraam na het eerste bloedverlies binnen een aantal dagen op gang; soms duurt dit langer, zelfs een paar weken. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe. De pijn verdwijnt vrijwel direct na een miskraam die normaal verloopt. Ook het bloedverlies vermindert dan snel en is vergelijkbaar met de laatste dagen van een menstruatie.

Voordelen van afwachten: je kan er de voorkeur aan geven om af te wachten omdat een spontane miskraam een meer natuurlijk verloop geeft. Het verdriet kan thuis beleeft worden en eventuele complicaties van een curettage worden vermeden.

Nadelen van afwachten: Als je besluit om een miskraam af te wachten, is het verstandig te bedenken hoe lang je wilt afwachten en dit met de verloskundige te bespreken. Afwachten kan medisch geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Wel kan het emotioneel zwaar zijn. De meeste miskramen komen binnen 2 weken op gang maar kunnen ook 4-6 weken duren. Tevens kan door ruim bloedverlies, pijn of door een incomplete miskraam alsnog een curettage nodig zijn. Zwangerschapsverschijnselen kunnen blijven bestaan zolang er nog zwangerschapsweefsel in de baarmoeder aanwezig is.

 

2. Medicatie: Misoprostol

Als een miskraam niet vanzelf op gang komt, kan dit met misoprostol opgewekt worden. Om de miskraam op gang te brengen kan je een aantal tabletten misoprostol vaginaal inbrengen. Meestal komt binnen 24-48 uur de miskraam op gang.

Voordelen van misoprostol: in 80% van de gevallen verloopt de miskraam goed zonder verder ingrijpen.

Nadelen van misoprostol: Bij een aantal mensen kan het zijn dan er nog een keer een aantal tabletten misoprostol vaginaal ingebracht moeten worden of er moet alsnog een curettage verricht worden in verband met achtergebleven resten van de zwangerschap (ongeveer 10%). En bij ongeveer 10-20% van de vrouwen heeft misoprostol totaal geen effect.

Misoprostol is niet op de Nederlandse geneesmiddelen uitgebracht voor het gebruik bij miskrame, maar ter voorkoming van maag- en darmzweren bij het gebruik van pijnstillers. Alhoewel misoprostol voor deze indicatie niet officieel is goedgekeurd wordt het voor deze indicatie in vele ziekenhuizen verantwoord gebruikt.

 

3. Curettage

Bij een curettage verwijdert de gynaecoloog via een dun buisje (vacuümcurettage) of schrappertje (curette) via de vagina en de baarmoedermond het zwangerschapsweefsel uit de baarmoeder. Dit kan onder algehele narcose of onder lokale verdoving. Dit is afhankelijk van het ziekenhuis.

Voordelen van een curettage: minder onzekerheid dan bij afwachten en minder verstoring van het normale leven.

Nadelen van een curettage: een curettage is een medische ingreep. Een zeldzaam voorkomende complicatie is het syndroom van Asherman. Hierbij ontstaan verklevingen aan de binnenzijde van de baarmoeder.
Een enkele keer komt er een perforatie voor: het slangetje of curette gaat door de wand van de baarmoeder. Meestal heeft dit geen gevolgen en krijgt je antibiotica om eventuele ontstekingen te voorkomen.
Een andere complicatie is een incomplete curettage, waarbij een rest van de miskraam achterblijft. Dit gedeelte kan alsnog spontaan naar buiten komen maar ook kan het nodig zijn hiervoor een tweede curettage te moeten ondergaan.

Factoren die de kans op een miskraam verhogen?

De belangrijkste zijn:

  • Een hogere leeftijd; hoe ouder je bent des te meer kans op een miskraam
  • Ongezonde leefstijl (roken en overgewicht); rokende vrouwen en vrouwen met overgewicht maken iets vaker een miskraam mee dan vrouwen die niet roken en geen overgewicht hebben.

Overige factoren die veel minder vaak voorkomen:

  • Chromosomen bevatten het erfelijke materiaal dat je doorgeeft aan je kind. Soms is een chromosoomafwijking bij een van de partners de oorzaak van een herhaalde miskraam. Iedereen kan ongemerkt ‘drager’ zijn van een chromosoomafwijking. Een chromosoomafwijking is niet te behandelen. De kans dat je een chromosoomafwijking heeft is zeer klein.
  • Antistoffen zijn belangrijk voor de afweer voor ziekten. Sommigen maken verkeerde antistoffen aan, die reageren op cellen van het eigen lichaam. Dat vergroot de kans op trombose, een afsluiting van een bloedvat. Als dat in de placenta (moederkoek) gebeurt ontstaat een miskraam
  • Te veel homocysteïne. Homocysteïne is een stofje in het bloed dat iedereen heeft. Het is belangrijk voor de stofwisseling. Sommige mensen hebben er te veel van, wat mogelijk de kans op een miskraam vergroot.
  • Als stollingsfactoren afwijkend zijn dan is de kans op een miskraam vergroot. Stollingsafwijkingen zijn vrij zeldzaam.
  • Afwijkende vorm baarmoeder. Sommige vrouwen hebben een andere vorm baarmoeder. Het kan gaan om een dubbele baarmoeder, of een tussenschot in de baarmoederholte. Of een afwijkende vorm een grotere kans geeft op een miskraam is niet geheel zeker.

Herhaalde miskraam.

We spreken van een herhaalde miskraam na twee of meer miskramen. Bij een herhaalde miskraam ontwikkelt het kindje/ vruchtje zich meestal niet goed. Het probleem ontstaat vaak al bij de bevruchting. Het kindje/ vruchtje groeit niet en wordt afgestoten. Dit gaat hetzelfde als bij eenmalige miskramen.
Het maakt niet uit of je voor of tussen de miskramen een of meer kinderen kreeg. Het doormaken van een (herhaalde) miskraam is verdrietig, maar betekent niet meteen dat er iets mis is met je gezondheid of dat je niet meer zwanger kunt worden. Veel vrouwen denken dat herhaalde miskramen ontstaan door een ziekte bij haarzelf of haar partner. Die gedachte is logisch, maar klopt meestal niet. We kunnen namelijk maar bij ongeveer 15% van de paren een oorzaak vinden.
Ongeveer 1-3% van alle vrouwen die zwanger worden, krijgt te maken met herhaalde miskramen.

Na twee miskramen is het mogelijk om onderzoek te doen naar de oorzaak van de miskramen. Als je de oorzaak van de miskramen wilt onderzoeken mag u 3 maanden niet zwanger zijn geweest en mag je ook niet zwanger zijn op het moment van de onderzoeken. Tevens is het goed om te weten dat er maar bij ongeveer 15% een oorzaak wordt gevonden. Veel vrouwen krijgen (afhankelijk van hun leeftijd) uiteindelijk wel een gezond kind, ondanks dat zij herhaalde miskramen hebben gehad.

Herstel na een miskraam.

Lichamelijk herstelt het lichaam zich snel na een miskraam.  Je kan en mag na een miskraam gelijk weer zwanger worden. Maar het emotionele herstel is anders. Hoe je je voelt na de miskraam is afhankelijk van verschillende factoren, zoals de omstandigheden, hoe jij het ervaart/ervaren hebt en wat de zwangerschap voor jou betekende.

De één kan vrij snel de draad van haar leven weer oppakken. De ander heeft langer de tijd nodig om het verlies en haar gevoelens een plek te geven. Gevoelens die veel voorkomen zijn: boos, leeg, verdrietig, eenzaam, jaloers, schuldig, angstig, minder zelfvertrouwen.
Vaak heeft een miskraam meer impact dan je zelf in eerste instantie verwacht. Dit kan je overvallen. Rationeel lijkt het vaak logisch om door te gaan, af leiding te zoeken, maar je gevoel en lijf zeggen anders. Je bent vermoeid, futloos en hebt weinig zin in activiteiten.

Wat kan helpen om het verlies een plek te geven?

  • Wees lief voor jezelf en gun jezelf tijd en rust. Alle gevoelens die je hebt mogen er zijn en zijn normaal. Laat ze toe. Wegstoppen en ontkennen helpt niet; vroeg of laat komen ze eruit.
  • Praat erover met mensen die je vertrouwt. Dit kan je partner zijn, maar ook een vriend(in), collega of familielid. Of mensen die je nu nog niet kent zoals lotgenoten op internet.

Houd er wel rekening mee dat iedereen anders reageert op het verlies, zo ook jij en je partner. Sommige partners voelen weinig verdriet; voor hen was de zwangerschap nog minder voelbaar dan voor jou. Anderen houden zich groot, of zeggen weinig verdriet te voelen, omdat ze sterk willen zijn voor hun vrouw. Het belangrijkste is om elkaar ruimte te geven, tijd te maken om naar elkaar te luisteren en geen oordeel te hebben over de gevoelens van de ander.

  • Maak zelf een mooi aandenken, maak een kistje/mapje met herinneringen aan het vruchtje/kindje (zwangerschapstest/echofoto etc), brandt een kaarsje
  • Schrijf een brief, bijvoorbeeld over de dromen of wensen die je had of hoe je het afscheid hebt ervaren.

Een nieuwe zwangerschap?

Voor veel mensen leidt een miskraam tot onzekerheid en vragen over de toekomst. Er kunnen gemengde gevoelens zijn over het opnieuw proberen, hoop, maar ook angst voor een nieuwe miskraam. Door de verschillen in verwerking tussen partners kan spanning in een relatie ontstaan wat ook effect heeft op de toekomstplannen. Of misschien was dit de enige kans op een baby, vanwege leeftijd of vruchtbaarheid.

Een nieuwe zwangerschap kan veel angst en spanning met zich meebrengen. Zeker als er sprake is van meerdere miskramen. Wanneer je klaar bent voor een nieuwe zwangerschap kan je alleen zelf bepalen (met je partner). Voor sommige vrouwen is het fijn om snel zwanger te worden en helpt dit bij de verwerking van het verlies. Voor anderen is het belangrijk om juist eerst het verlies een plek te geven en weer rust te voelen in hun lijf en hoofd voordat zij een nieuwe zwangerschap aandurven. In een nieuwe zwangerschap neem je altijd deze ervaring mee waardoor je minder onbevangen en soms zelfs gespannen zult zijn. Bespreek/ benoem dit ook bij de verloskundige en/of echoscopiste.

Als je opnieuw zwanger wilt worden, is het verstandig zo gezond mogelijk te leven. Dat betekent gezond en gevarieerd eten, niet overmatig drinken, niet roken, en geen medicijnen innemen zonder overleg.  Toch is het niet mogelijk een miskraam met zekerheid te voorkomen. Voor elke vrouw die (opnieuw) zwanger wil worden, luidt het advies om dagelijks een tablet foliumzuur van 0,4 mg te gebruiken. Mocht je voorafgaand aan de miskraam geen foliumzuur gebruikt hebben, dan hoeft je je daar niet schuldig over te voelen. Foliumzuur vermindert niet de kans op een miskraam, maar wel de kans op een kind met een open ruggetje. Een volgende zwangerschap verloopt in de meeste gevallen goed, ook bij vrouwen die meer dan een miskraam hebben doorgemaakt. Je kan je bij een volgende zwangerschap gewoon weer bij de verloskundige aanmelden voor een echo.

Andere oorzaken van bloedverlies tijdens het begin van de zwangerschap.

Bloedverlies in het begin van de zwangerschap duidt niet altijd op een miskraam. Zo kan er een afwijking zijn van de baarmoedermond, bijvoorbeeld een poliep of een ontsteking, waardoor de baarmoedermond gemakkelijk bloedt. Bloedverlies komt dan vooral voor na gemeenschap of na (harde) ontlasting.
Een veel minder vaak voorkomende oorzaak van bloedverlies is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (extra-uteriene graviditeit, vaak afgekort als EUG). De zwangerschap is dan niet in maar buiten de baarmoeder ingenesteld, meestal in de eileider. De kans op een EUG is verhoogd na een eileiderontsteking of een operatie aan de eileiders. Ook een zwangerschap bij een nog aanwezig spiraaltje of na sterilisatie kan buitenbaarmoederlijk zijn.
In vele gevallen kan er geen oorzaak gevonden worden voor het bloedverlies. En stopt het bloedverlies vanzelf.

Wanneer moet je medische hulp inroepen?

Het is verstandig om in de volgende situaties de verloskundige te waarschuwen:

  • Bij hevig bloedverlies (langdurig en meer dan een gewone menstruatie). Zeker bij klachten van sterretjes zien of flauwvallen moet u medische hulp inroepen.
  • Bij aanhoudende klachten. Als je krampende pijn en/of hevig bloedverlies blijft houden kan dit wijzen op een incomplete miskraam. Er is dan nog een rest van de zwangerschap aanwezig.
  • Bij koorts. Een temperatuur van 38 graden of hoger kan wijzen op een ontsteking in de baarmoeder, die eventueel behandeld moet worden met antibiotica.
  • Bij vragen en/of ongerustheid.

Tips

Wat is handig in huis te hebben of om bij je te hebben als je van huis bent?

  • Maandverband (geen tampons)
  • Pijnstilling zoals paracetamol
  • Telefoonnummer van je verloskundige
  • Eventueel schoon ondergoe

Als je het kindje/vruchtje wil opvangen?

  • Zorg dan dat je door een vergiet of zeef plast in het toilet zodat je het kindje/vruchtje niet per ongeluk door het toilet spoelt

 

Watermethode?

  • Om het kindje/vruchtje op een goede manier te kunnen zien kun je het in een bakje koud water leggen. Zo ontvouwt het zich weer naar de vorm (en kleur) die het had in je baarmoeder. www.watermethode.nl

 

Registeren?

  • Indien gewenst kun je het kindje laten bijschrijven in het Persoonsregister van de gemeente.

 

Meer informatie?